تاریخ امروز۱۳ آذر ۱۳۹۹
آموزش تابلو خوانی معاملات بورس

آموزش تابلو خوانی معاملات بورس (TSETMC)

برای موفقیت در بازار بورس باید تحلیل‌گر خوبی باشید؛ در این بازار، بسیاری از موارد تابع پیش‌بینی و تحلیل دقیق است و با حدس و گمان نمی‌شود راجب سرمایه کلان تصمیم گرفت. اگر به تازگی وارد این بازار شده‌اید و یا اخیرا تصمیم جدی برای موفقیت در بازار بورس گرفته‌اید، باید بدانید که تابلو معاملات TSETMC، یکی از عوامل موفقیت شما خواهد بود.

نام TSETMC مخفف Tehran Securities Exchange Technology Management Co است؛ در این تابلو بازار بورس، با شرکتهای مختلفی آشنا میشوید که هر شرکت علاوه بر نامی که دارد، دارای یک مشخصه یا نماد منحصر به فرد می‌باشد تا افراد بتوانند با آن نماد، شرکت ها را بشناسند.برای بررسی وضعیت سهام یک شرکت از نظر میزان خرید و فروش سهام، میزان عرضه و تقاضای سهامداران و… نیازمند یادگیری تابلو بازار بورس هستید. در این مقاله قصد داریم علاوه بر آموزش تابلو بازار بورس، به تعریف اصطلاحات رایج بورسی بپردازیم.

تابلو خوانی چیست؟

مهم‌ترین نکته‌ای که در آموزش تابلو معاملات بورس به آن می‌پردازیم، تعریف تابلو خوانی است؛ برای اطلاع وضعیت در بورس، لازم است که بتوانید از این اعداد و ارقام سر در بیاورید. با تابلو خوانی میتوان به تحلیل و بررسی نماد یک شرکت به منظور شناخت و بررسی وضعیت سهم از لحاظ میزان خرید و فروش سهم، میزان عرضه و تقاضای سهامداران و… پرداخت. یادگیری تابلوخوانی باعث میشود تا افراد با دانش بالایی معاملات را انجام دهند و ریسک معاملات خود را کاهش دهند.

دیده بان بازار جیست؟

در قسمت دیده بان بازار نام و نماد تمام شرکت ها نمایش داده میشود. به عبارتی در دیده بان بازار تمام شرکتهایی که در بورس پذیرفته شدهاند را به همراه اطلاعاتی مانند حجم معاملات، ارزش سهم، آخرین معامله، قیمت پایانی سهم، قیمت دیروز سهام در بورس و… نمایش میدهد.
وضعیت نمادهای بورسی از بخش دیده بان قابل مشاهده و بررسی می‌باشند؛ برای آشنایی بیشتر با بخش دیده بان، به تصویر زیر دقت کنید:

دیده بان بازار جیست؟

یکی از قسمتهای مهمی که در دیده بان بازار وجود دارد، بخش فیلتر نویسی بازار است. فیلتر نویسی بازار، یکی از مهمترین بخشها در تابلوخوانی به شمار میرود؛ زیرا به تصمیمگیری درباره خرید و فروش یک سهم کمک میکند.
توسط توابع تعریف شده در فیلتر نویسی، به راحتی میتوان تعیین کرد که کدام نمادها، آخرین قیمت معامله آنها بیشتر از قیمت پایانی است و یا کدام نمادها حجم معاملاتشان بیشتر از حجم مبنا است. بخش فیلترنویسی را می‌توانید در تصویر زیر ببینید:

دیده بان بازار جیست؟

جستجوی نماد یا شرکت مورد نظر

برای پیدا کردن سریع نماد یک شرکت در تابلو معاملات بورس، کافیست با کلیک بر روی آیکن ذرهبین که در سمت چپ قسمت بالا قرار دارد، به این بخش بروید؛ در این بخش می‌توان به راحتی نماد مورد نظر را جستجو و پیدا کرد. ما تصویر این بخش را هم برای آشنایی بیشتر شما آورده‌ایم.

پایه بازار بورس

بازار پایه فرابورس

در بازار فرابورس، شرکت ها بر اساس اعتبار سنجی، در بازار اول و دوم قرار میگیرند. خوب است بدانید که علاوه بر بازار اول و دوم، بازاری به نام بازار پایه نیز وجود دارد؛ اگر شرکتی شرایط بازار اول و دوم را نداشته باشد، در بازار پایه جای میگیرد.

بازار پایه به سه قسمت زرد، نارنجی و قرمز تقسیم بندی شده است؛ هر شرکتی شرایط هر دسته را که داشت، به آن دسته میرود. (بر اساس اعتبارسنجی، رنگ زرد اعتبار بالاتری نسبت به دیگر رنگها دارد؛ بعد از آن نارنجی و در آخر رنگ قرمز. درواقع سرمایه گذاری برای شرکتهایی که در ردیف قرمز قرار دارند ریسک بالایی در پی دارد.) تصویر مرتبط با بازار پایه را جهت بهبود آموزش تابلو معاملات بورس، در بخش زیر آورده‌ایم.

بازار پایه فرابورس

انواع معاملات بورسی

در این بخش از آموزش تابلو معاملات بورس، قصد داریم انواع معاملات بورسی را بررسی و تحلیل کنیم؛ انواع معاملات در بازار بورس به سه دسته خرد، بلوکی و عمده تقسیم بندی میشوند که تفاوت آنها در محدودیت حجم، محدودیت قیمت، نحوه فروش و تسویه است.

معاملات خرد در بورس: در بازار خرد، محدودیت حجم و قیمت داریم یعنی حداقل و حداکثر قیمت مجاز برای آن تعریف شده است. در واقع معاملات خرد همان معاملاتی است که اکثر افراد با مراجعه به صفحه سفارشات در بورس انجام میدهند.

معاملات بلوکی در بورس: به معاملاتی که حجمشان بالاتر از معاملات خرد است، معاملات بلوکی میگویند. حال باید بدانید که حجم معاملات بلوکی در چه حدود است؛ بیش از دو میلیارد تومان یا بیش از ۵۰ برابر محدودیت سفارش هر سهم در یک روزکاری محدوده معاملات بلوکی است. این معاملات جدا از بازار خرد است؛ یعنی جدا از تابلو اصلی معاملات صورت میگیرد و در معاملات عادی بازار انجام نمیشود؛ زیرا بر عرضه و تقاضا تاثیر میگذارد و نقدینگی بالایی دارد. اما محدوده معاملاتی آنها، همان محدودهی مجاز هر سهم است و از ساعت ۹:۳۰ تا ۱۲ انجام میشود. معاملات بلوکی در کنار نماد خود عدد ۲ دارند.
معاملات عمده در بورس: معاملات عمده به معاملاتی گفته میشود که مقدار آنها از معاملات بلوکی بیشتر است.

انواع معاملات بورسی

سابقه معاملاتی

در این قسمت از تابلو معاملات بورس ، تمام سوابق نماد مورد نظر نمایش داده می شوند. این سوابق مربوط به چند ماه و چند سال یک نماد است که بررسی و تحلیل آن میتواند در تصمیم گیریهای ما درباره آن سهم کمک بسیار بزرگی کند.

سابقه معاملاتی

سهام اولیه چیست؟

نام سهام اولیه و یا عرضه اولیه را در بازار بورس زیاد می‌شنویم؛ هر شرکتی که برای اولین بار در بازار بورس قرار میگیرد و قصد فروش سهامش را دارد، باید اولین سهام‌های خود را عرضه کند؛ به این سهامی که برای اولین بار معامله میشود، سهام اولیه یا عرضه اولیه میگویند.

حال اگر فردی که سهمی را از آن شرکت خریده، به هر دلیلی قصد فروش آن سهم را داشته باشد، با فروش آن سهم، خریدار و فروشنده به وجود میآید. معامله سهم بعد از عرضه اولیه یا به عبارتی به این سهمی که بعد از سهام اولیه به فروش میرسد را، سهام ثانویه میگویند. به این دلیل که در سهام اولیه، پولی که خریدار بابت خرید سهم پرداخت میکند، به حساب شرکت واریز میشود؛ اما در سهام ثانویه، خریدار پول را به حساب فروشنده واریز میکند.

ساعات معاملات بورس

معاملات بورس در روزهای کاری؛ یعنی شنبه تا چهارشنبه انجام میشود. بین ساعات ۸:۳۰ تا ۹:۰۰ صبح پیش گشایش بازار است و سفارش گیریها انجام میشود؛ در واقع بازار باز است. در این زمان سفارش دهندگان فقط سفارشهای خود را ثبت میکنند و به عبارتی در این بازه زمانی، هیچ معاملهای صورت نمی‌گیرد. بین ساعات ۹:۰۰ تا ۱۲:۰۰ معاملات به صورت عادی و در بازه مجاز قیمتی صورت میگیرد و قیمت معامله در بورس مدام دچار تغییر و تحول می‌شود.

بررسی صفحه نماد یک شرکت

در این قسمت لازم می‌دانیم که بخش‌های مختلف نماد یک شرکت را مو به مو و به همراه تصویر بررسی کنیم و سوالات مربوط به هر بخش را پاسخ بدهیم.

بخش اول

بررسی صفحه نماد یک شرکت

اولین معامله در بورس چیست؟

در سمت بالا و در قسمت اول، اولین قیمتی را که سهام شرکت در آن روز معامله شده است را نمایش می دهد؛ به عبارتی این بخش، اولین قیمت فروش سهام در آن روز است.

قیمت پایانی در بورس چیست؟

به میانگین قیمتهایی که یک سهم معامله شده است، قیمت پایانی گفته می‌شود؛ البته درصورتی که حجم معاملات یک روز حداقل برابر با حجم مبنا باشد. درصورتی که حجم معاملات یک روز برابر با حجم مبنا و یا بیشتر از آن باشد، قیمت پایانی برابر می‌شود با میانگین قیمتهایی که یک سهم در یک روز معامله شده است. اما در صورتی که حجم معاملات آن روز کمتر ازحجم مبنا باشد، و به عبارتی اگر حجم مبنا پرنشده باشد، به همان نسبت قیمت سهم افزایش یا کاهش پیدا میکند و قیمت پایانی بر اساس آن محاسبه می‌شود؛ در واقع حداقل و حداکثر قیمت مجاز هر سهم، بر اساس قیمت پایانی دیروز مشخص میشود.

بخش دوم

قیمت پایانی در بورس چیست

تعداد معاملات در سهام بورس چیست؟

به شماره دفعات انجام معامله در یک روز، تعداد دفعات معامله آن نماد میگویند؛ به عبارتی این تعداد نشان میدهد که تعداد سهام یک شرکت چند بار در روز خرید و فروش شده است.

حجم معاملات در سهام بورس چیست؟

به تعداد سهامی که در یک بازه زمانی خرید و فروش میشود، حجم معاملات سهام بورس میگویند؛ به عبارت ساده‌تر، حجم معاملات یعنی مجموع حجمی که در آن روز معامله شده است.
حجم معاملات روزانه هر سهم در بالای صفحه شرکت نمایش داده میشود؛ اما برای این که بخواهید حجم معاملات را در یک بازه زمانی (مثلا در مدت یک هفته) در نظر بگیرید، مانند تصویر زیر، باید به نمودار حجم معاملات که در همان صفحه نماد است مراجعه کنید.

حجم معاملات در سهام بورس چیست؟

حجم معاملات در واقع روند معاملات را تعیین میکند؛ به این صورت که هر چه رقم حجم معاملات بیشتر باشد، نشان دهنده این است خریداران و یا فروشندگان آن سهم بیشتر شده‌اند. حال اگر روند افزایش حجم معاملات مثبت باشد، ممکن است در روزهای آینده اتفاقات خوبی برای آن سهم اتفاق بیفتد؛ اما اگر روند افزایش حجم معاملات منفی باشد، احتمال این که در روزهای آینده سهم روندی نزولی داشته باشد وجود دارد. پس باید در معاملات بورسی و بعد از مشاهده‌ی قیمت خرید سهام، نسبت به روند حجم معاملات دقت بسیار بالایی داشت.

حال سوال اینجاست که تحلیل یک نماد باید بر اساس تعداد معاملات انجام شود یا حجم معاملات؟

پاسخ این سوال بسیار روشن است؛ تحلیلها باید بر اساس حجم معاملات صورت گیرد؛ زیرا ممکن است شخصی که قصد خرید ۶۰۰۰۰ سهم را دارد، خرید خود را در ۶ مرحله انجام دهد و از طرفی هم میتواند خرید خود را در یک مرحله انجام دهد. بنابراین نمیتوان اساس تحلیل و تصمیم‌گیری یک نماد را بر پایهی تعداد معاملات آن ارزیابی کرد.

ارزش معاملات سهام بورس چیست؟

اگر قیمت سهم را در حجم آن ضرب کنیم، مقدار پولی که بابت این معامله پرداخت شده است به دست می‌آید. حال اگر تمام پولهایی را که برای معامله در آن روز پرداخت شده است را جمع کنیم، ارزش معاملات آن روز به دست میآید که عدد گرد شده آن در سمت راست تصویر بالا، نمایش داده شده است.

ارزش بازار در بورس چیست؟

ارزش بازار در واقع ارزش کل شرکت است؛ یعنی اگر تعداد کل سهام آن شرکت را در قیمت پایانی ضرب کنیم، ارزش بازار به دست میآید. ارزش بازار همان مقدار پولی است که با آن میتوان کل سهام یک شرکت را یک جا خرید.

آخرین معامله در بورس چیست؟

قیمت آخرین معامله در واقع قیمتی است که آخرین بار سهام با آن قیمت معامله شده است؛ به عبارتی دیگر یعنی قیمت آخرین معاملهای که در آن لحظه انجام شده است. زمانی که شخصی بخواهد معامله خود را سریعتر انجام دهد، باید قیمت سفارش خود را نزدیک به این عدد ثبت کند. این قیمت در صفحه اختصاصی هر نماد و در سمت راست قسمت بالا، نمایش داده میشود.

بخش سوم

وضعیت در بورس چیست؟

وضعیت در بورس چیست؟

برای سهمی که معامله میشود، ۵ وضعیت وجود دارد که مانند تصویر بالا، وضعیت آن سهم را مشخص می‌کند. حال این وضعیت ها در هر نماد به معنای چیست؟ سوالی که در ادامه به آن پاسخ می‌دهیم.

وضعیت مجاز چیست؟ وضعیت مجاز همانطور که از نامش پیداست، یعنی در آن وضعیت سفارشات ثبت شده و معاملات نیز انجام میشوند. در واقع یعنی سهم، روند عادی خود را طی می‌کند.

وضعیت ممنوع چیست؟ اگر سهم به هر دلیلی برای مدت چند ساعت یا کمتر بسته شود، سهم در وضعیت ممنوع قرار می‌گیرد؛ در این وضعیت نه سفارشی ثبت میشود و نه معاملهای انجام می‌شود.

وضعیت مجاز– محفوظ چیست؟ در وضعیت مجاز– محفوظ، سهم مجاز است و سفارشات ثبت میشوند؛ اما بنا به دلایلی معاملات صورت نمیگیرند. وضعیت مجاز محفوظ، درست مانند زمان پیش گشایش بازار است که در این حالت فقط معاملات ثبت میشوند اما معاملهای صورت نمی‌گیرد. البته با این تفاوت که در وضعیت مجاز– محفوظ با تایید ناظر سازمان انجام میشود؛ زیرا زمانی که سهم به حالت عادی و مجاز برگردد، محدودیت دامنه نوسان قیمت ندارد؛ به همین دلیل هم قیمت مبنایی برای سهم در نظر گرفته میشود و دامنه نوسان بر اساس آن تعیین میشود. (این قیمت اولیه که توسط ناظر سازمان مشخص میشود، بر اساس میانگین قیمت، میانگین تعداد و میانگین حجم تعیین میشود)

وضعیت مجاز– متوقف چیست؟ معنای مجاز متوقف در بورس، در واقع یعنی سهم مورد نظر مجاز است؛ اما بنا به دلایلی فعلا متوقف شده است.
وضعیت ممنوع – متوقف چیست؟ در این وضعیت سهم بسته و متوقف شده است و ممکن است تا مدتی باز نشود.

بخش چهارم

وضعیت در بورس چیست؟

بازه روز سهام در تابلوخوانی چیست؟

بازه روز سهام در واقع میزان بیشترین و کمترین قیمتی است که سهام با آن معامله شده است.

بازه هفته سهام در تابلوخوانی چیست؟

در این قسمت از تابلو، محدوده نوسان قیمت سهام در یک هفته گذشته به نمایش گذاشته میشود. یعنی این بخش، بالاترین و پایین ترین قیمتی که آن سهام در هفته گذشته معامله شده است را نشان میدهد. با بررسی بازه هفته میتوان مشخص کرد که سهام امروز نزدیک به بالاترین قیمت و یا پایینترین قیمت در هفته گذشته است.

بازه سال سهام در تابلو خوانی چیست؟

بازه سال در تابلوخوانی بورس، به معنای نوسانات قیمت سهام در یک سال گذشته است؛ به عبارتی بالاترین و پایین ترین میزان نوسان سهم در مدت یک سال گذشته را، نمایش میدهد.

قیمت مجاز در تابلوخوانی چیست؟

به محدودهی مجاز نوسان قیمت سهام، قیمت مجاز میگویند؛ به عبارتی سهامداران میتوانند خرید و فروش سهام خود را فقط بین این محدوده به ثبت برسانند.

بخش پنجم

قیمت مجاز در تابلوخوانی چیست؟

حجم مبنا در بورس چیست؟

به حداقل تعداد سهمی که در یک روز باید مورد معامله قرار گیرد، حجم مبنا در بورس می‌گویند. خوب است بدانید که به طورکلی در یک سال، باید حداقل ۲۰% از کل سهام یک شرکت معامله شود.
هر چه حجم مبنا کمتر باشد، به همان اندازه قیمت پایانی نیز کاهش پیدا میکند؛ در واقع حجم مبنا می‌تواند قیمت پایانی را کنترل کند و قیمت پایانی دیروز بر قیمت سهام فردا تاثیر دارد.

سهام شناور در بورس چیست؟

به آن بخش از سهم که سهامداران شرکت آن را مورد معامله گذاشتهاند، سهام شناور میگویند. به بیان دیگر قسمتی از سهم که قرار است خرید و فروش شود، سهام شناور نامیده می‌شود. برای مثال اگر۶۰% سهام یک شرکت را شخصی بخرد که تا مدت طولانی قصد فروش سهام خود را نداشته باشد،۴۰% باقی مانده سهم را سهام شناور آن شرکت میگویند.

سهام شناور آزاد است و دست سهام دار عمده نیست. کسانی که میخواهند معاملات میلیاردی انجام دهند، باید سهام شناور شرکتی که میخواهند در آن سرمایه گذاری کنند را در نظر بگیرند؛ تا در زمان فروش سهام خود با مشکل نبود خریدار مواجه نشوند!

میانگین حجم ماه در تابلوخوانی چیست؟

در این قسمت از تابلو، میانگین معاملات سهام در مدت یک ماه گذشته نمایش داده میشود. جالب است بدانید که با بررسی میانگین حجم ماه، میتوان سیگنالهای خوبی را به دست آورد.

EPS و DPS چیست؟

EPS مخفف عبارت Earning Per Share به معنی سود هر سهم است؛ به عبارتی EPS سودی است که به ازای هر سهم در نظر گرفته میشود. DPS نیز زیر مجموعه EPS است و آن به معنای سودی است که به سهامدار پرداخت میشود.

پیشنهاد میکنم محتوای تفاوت EPS و DPS در بورس را مطالعه کنید.

P/E چیست؟

p از کلمه ی Price به معنای قیمت روز سهم و E از EPS (سود هر سهم) گرفته شده است و حاصل تقسیم قیمت روز بر سود هر سهم است.

بخش ششم

قیمت مجاز در تابلوخوانی چیست؟

در قسمت سمت چپ صفحه مخصوص هر نماد، هویت معامله گران به نمایش گذاشته شده است که در ادامه هر یک از قسمتهای آن را بررسی میکنیم.

خریدار حقیقی/حقوقی در بورس چیست؟

تمام افرادی که در بورس معامله میکنند یا افراد حقوقی هستند (مانند بانکها و شرکتها) و یا افراد حقیقی (اشخاص)؛ افراد حقوقی همانند افراد حقیقی، میتوانند هم به عنوان خریدار معامله کنند و هم به عنوان فروشنده. قسمت حجم، حجمی را که حقیقی ها و حقوقی ها خرید و فروش کردهاند را نمایش میدهد.
بخش خرید و فروش حقیقیها، میزان معاملاتی را که اشخاص حقیقی انجام دادهاند را نمایش می‌دهد.
بخش خرید و فروش حقوقیها، میزان معاملاتی را که اشخاص حقوقی انجام دادهاند را نمایش می‌دهد.
در قسمت تعداد این بخش نیز، تعداد خریداران و فروشندگان حقیقی و حقوقی سهام نمایش داده میشود و در نهایت، در بخش مجموع، تعداد کل خریداران و فروشندگان (هم حقوقی و هم حقیقی) سهام نشان داده میشود. در بخش حقیقی و حقوقی مشخص کرده است که از تعداد کل خریداران و فروشندگان چه تعداد حقیقی و چه تعداد حقوقی بوده‌اند.

بخش هفتم

صف فروش و صف خرید و فروش

سه حالت صف خرید، صف فروش و صف خرید و فروش؛ در معاملات یک سهم وجود دارد که ممکن است بر قیمت لحظه ای سهام هم تاثیر بگذارند. قبل از توضیح صف خرید و فروش، ۳ ستون دیگر در تابلو معاملات بورس را معرفی خواهیم کرد.

ستون خرید و فروش: قیمت خرید و فروش سهم را نمایش میدهند.
ستون تعداد: تعداد سفارشات سهم را نمایش میدهد.
ستون حجم: مجموع تعداد سفارشات را حجم می‌نامند؛ این رقم در ستون حجم نشان داده میشود.

صف خرید سهام در بورس چیست؟

وقتی حجم تقاضا برای خرید یک سهم بیشتر از میزان عرضه و یا فروش آن سهم باشد، صف خرید برای آن سهم به وجود میآید. در واقع این صف، به دلیل استقبال افراد برای خرید سهم به وجود میآید.

صف خرید برای سهام هر شرکت، در صفحه اختصاصی خود آن شرکت نمایش داده میشود. در این صفحه فقط ۳ ردیف از این صف نمایش داده میشود که اولویت بندی نمایش آن به صورت بیشترین قیمت است؛ یعنی افرادی که بیشترین قیمت را برای خرید یک سهام ثبت کنند یا پیشنهاد دهند، در ردیف اول قرار میگیرند. اگر می‌پرسید چرا؛ باید بگوییم، شخصی که میخواهد سهمش را بفروشد به دنبال خریداری می‌گردد که قیمت پیشنهادی بالاتری را ثبت کرده باشد.

صف فروش سهام در بورس چیست؟

وقتی حجم تقاضا برای فروش یک سهم بیشتر از میزان خرید آن سهم باشد، صف فروش برای آن سهم به وجود میآید. در واقع این صف به دلیل عدم استقبال افراد برای خرید سهم به وجود می آید.

صف فروش برای سهام هر شرکت در صفحه اختصاصی خود شرکت نمایش داده میشود. در این صفحه هم فقط ۳ ردیف از این صف نمایش داده میشود که اولویت بندی نمایش آن به صورت کمترین قیمت است و آن یعنی، افرادی که کمترین قیمت را برای فروش یک سهام ثبت کنند یا پیشنهاد دهند، در ردیف اول قرار میگیرند. زیرا شخصی که میخواهد سهمی را بخرد به دنبال فروشندهای میگردد که قیمت پیشنهادی کمتری را ثبت کرده باشد.

اشتراک‌گذاری

در تیم بورس ملت سعی میکنیم اطلاعات شما را در زمینه آموزش بورس ارتقاء بدیم .

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *